گزارش جلسه سخنرانی نمایندگی گیسن در تاریخ 20 دسامبر

جلسه سخنرانی نمایندگی گیسن
زینب قنبری
جلسه سخنرانی نمایندگی گیسن با همت و تلاش اعضای نمایندگی در تاریخ 20دسامبر 2015 در ساعت 8 شب برگزار گردید. حاضرین در جلسه خانم ها:فاطمه قنبری،فریبا ضیایی،پریسا حسین پور،فرنوش طیبی،زینب قنبری،سمیه مهربانی،مهتاب کلانتری،جمیله بدیرخانی،عابده کدخدایی و آقایان:جمشید غلامی سیاوزان،ابوالفضل نعیمی،یعقوب اسماعیلی،مهدی موسوی،امیر رضایی،فرهاد نصیری،عبدالخالق امیری،سامی امیری برگزار گردید.
در ابتدا خانم فاطمه قنبری مسئول جلسه از خانم فریبا ضیایی،فعال حقوق بشر در خواست کردند تا گزارشی از نقض حقوق بشر در ماه آذر به شرح زیر قرائت کنند:
مرگ زن جوان با تازیانه‌های متعدد همسرش در تهران
زن جوانی با تحمل تازیانه‌های متعدد شلنگ گاز توسط شوهرش به قتل رسید
ساعت ۸ شب سه‌شنبه زنگ مرکز فوریت‌های پزشکی اورژانس تهران به صدا درآمد و زن میانسالی از بدحال بودن یک زن جوان در محدوده کوچه پرده‌فروش‌های خیابان مولوی خبر داد که با اعلام این خبر یک دستگاه آمبولانس به‌همراه کادر اورژانس به محل وقوع اعلام این گزارش اعزام شدند.
بعد از حضور مأموران اورژانس به‌دلیل وخیم بودن حال زن جوان، سریعاً اقدامات درمانی و احیای بیمار صورت گرفت اما به‌دلیل وخامت حال زن جوان ۳۲ساله، وی جان خود را از دست داد.
افسانه بایزیدی به دو سال حبس محکوم شد
افسانه بایزیدی دانشجوی بوکانی، از سوی دادگاه انقلاب مهاباد به دو سال حبس تعزیری محکوم شد.
به گزارش خبرگزاری هرانا، شعبه یک دادگاه انقلاب مهاباد به ریاست قاضی جوادی کیا، روز سه شنبه سوم آذر ماه افسانه بایزیدی را به اتهام “تبلیغ علیه نظام” و “توهین به رهبری” به ۲ سال حبس تعزیری و تبعید به زندان کرمانشاه محکوم کرد.
ختنه دختربچه بوکانی را راهی بیمارستان کرد
به گزارش خبرگزاری هرانا، سحر شکری پنج ساله فرزند یحیی، بعد از ظهر پنجشنبه پنجم آذر ماه، پس از انجام عمل ختنه، دچار خونریزی و راهی بیمارستان شد. وضعیت وی “نامناسب” گزارش شده است. به گفته منابع هرانا مادر این کودک در مقابل پرسش دلیل اصرار والدین بر انجام ختنه، گفته است که مطابق شرع اسلام عمل کرده اند.
طرح جمع آوری ‘معتادان متجاهر زن’ در تهران آغاز شد
به نقل از بی بی سی فارسی: عیسی فرهادی، فرماندار شهرستان تهران امروز سه شنبه ۱۰ آذرماه با اعلام آغاز عملیات جذب و انتقال “معتادان زن متجاهر” گفت: “با دستور استاندار و تائید دادستان تهران اجرای این طرح که در محله هرندی تهران آغاز شده است تا دو هفته آینده در پایتخت ادامه دارد.”
به گزارش خبرگزاری‌های ایران، آقای فرهادی با اشاره به اینکه آمار دقیقی از شمار “معتادان متجاهر” و کارتن خواب زن پایتخت وجود ندارد گفت: “این طرح تا تکمیل ظرفیت کمپ شفق ادامه خواهد داشت.”
سه جوان کُرد از جمله یک دختر دانشجو در سردشت بازداشت شدند
آژانس کُردپا: یک دانشجوی دختر و دو جوان کُرد اهل سردشت از سوی نیروهای لباس شخصی اداره اطلاعات این شهر بازداشت و به مکان نامعلومی انتقال یافتند.
به گزارش رسیده به آژانس خبررسانی کُردپا، روز دوشنبه نهم آذرماه، سروه عبدی دانشجوی رشته حقوق دانشگاه پیام نور پیرانشهر ‌به‌همراه برادرش علی عبدی و نامزدش سامان ابراهیم پور اهل شهرستان سردشت توسط نیروهای لباس شخصی بازداشت گردیدند.
امام جمعه اصفهان: فعالیت زنان در مغازه‌ها، ادارات و شرکت‌ها باید ممنوع شود
به گزارش «انتخاب»، آیت الله طباطبایی نژاد با بیان این‌که بخش عمده طلاق‌ها مربوط به ازدواج‌های خیابانی، دانشجویی و اینترنتی می‌شود تصریح کرد: باید به نسل جوان اطلاع رسانی کرد و برای آنها تبیین کرد که بهترین دوست و خیرخواه انسان والدین او هستند و باید به تذکرات و نصایح آنها توجه کنند.
امام جمعه اصفهان اظهار کرد: این‌که بنده تأکید بر اولویت اشتغال مردان به جای بانوان دارم توهین به خانم‌ها نیست بلکه اسلام تأکید دارد که مخارج و هزینه‌های زندگی باید بر عهده مردان باشد و نه زنان، در دولت و حکومت اسلامی باید مسائل مالی مردان برطرف شود تا مشکلاتی نظیر ازدواج هم برطرف شود
دادگاه تجدیدنظر چهار فعال مدنی اول دیماه برگزار خواهد شد
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، اول دی ماه پرونده چهار تن از فعالین مدنی، آرش صادقی، گلرخ ابراهیمی، نوید کامران و بهنام موسیوند در شعبه ۵۴ دادگاه تجدیدنظر استان تهران بررسی خواهد شد و این در حالی است که دادگاه آرش صادقی در مرحله بدوی بدون حضور وکیل و دادگاه همسر او، گلرخ ابراهیمی غیابا و در شرایطی که وی در بیمارستان بستری بوده برگزار شده است.
حدود دو ماه بی خبری از میثاق یزدان نژاد
خبرگزاری هرانا – حدود دوماه از انتقال میثاق یزدان نژاد، زندانی سیاسی به بند دو الف، بازداشتگاه ویژه سپاه پاسداران مستقر در زندان اوین می گذرد و با عدم تماس و ملاقات در تمام این مدت، از وی هیچ خبری در دست نیست.
در مراسم روز دانشجو صورت گرفت؛ پرتاب گاز فلفل در دانشگاه علامه
خبرگزاری هرانا ـ عده‌ای ناشناس در مراسم روز دانشجو در دانشگاه علامه طباطبایی با پرتاب گاز فلفل باعث ایجاد تنش شدند.
روز ۱۶ آذر، در جریان مراسم روز دانشجو
در حین سخنرانی حسن روحانی، رئیس‌جمهوری ایرانی، شعارهایی از سوی دانشجویان در راستای حمایت از محمد خاتمی، رئیس‌جمهور دوره اصلاحات، سر داده شد که در مقابل نیز دانشجویان اصولگرا شعار «مرگ بر فتنه‌گر» سر دادند. این دو گروه در نهایت در سالن ورزشی استاد جباری دانشگاه صنعتی شریف باهم به صورت فیزیکی درگیر شدند و کتک‌کاری کردند.
انتقال حمید بابایی به بند سیاسی زندان رجایی شهر
خبرگزاری هرانا – حمید بابایی، دانشجوی سابق مقطع دکترای رشته اقتصاد در دانشگاه لی یژ بلژیک که سومین سال حبس خود را در زندان رجائی شهر در تبعید سپری می کند، به سالن ۱۲ بند سیاسی-امنیتی زندان رجایی شهر کرج منتقل شد.
سانسور شعارهای دانشجویان در تلویزیون
گرچه تلویزیون، سخنان رئیس جمهور در دانشگاه صنعتی شریف به مناسبت روز 16 آذر را مستقیما پخش می کرد، اما شعارهای دانشجویان را سانسور کرد.
مجوز دانشگاه‌های جدید براساس تفکیک جنسیتی صادر می‌شود
خبرگزاری هرانا ـ معاون فرهنگی دانشگاه هنر اسلامی درباره تفکیک جنسیتی در این دانشگاه گفته است که شورای عالی انقلاب فرهنگی فقط به دانشگاه های جدیدی مجوز تاسیس می دهد که بر اساس تفکیک جنسیتی بنا شده باشند.
عفو بین الملل از اعدام قریب الوقوع سالار شادی متهم به قتل نوجوانی خبرداد
خبرگزاری هرانا ـ سازمان عفو بین الملل با انتشار اطلاعیه ای از اعدام قریب الوقوع “سالار شادی زادی” نوجوان متهم به قتل در روز شنبه هفتم آذر ماه خبر داده و خواستار اقدام فوری برای توقف این حکم شده است.
پس از آن خانم سمیه مهربانی،فعال حقوق بشر،با موضوع بررسی و انطباق اعلامیه جهانی حقوق بشر با قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به سخنرانی پرداختند:

اعلامیه جهانی حقوق بشر، یک دستاورد بزرگ بشری در زمینه‌ی حقوق فردی و اجتماعی است.
بدون شک تلاش‌ انسان برای دست‌یابی به حقوق فردی و اجتماعی در طول تاریخ زمینه‌های لازم را برای تصویب چنین اعلامیه‌ای فراهم کرده بود.
بر اساس این قطعنامه کمیسیون مزبور موظف به ارائه پیشنهادات، توصیه‌ها و گزارشات در ارتباط با میثاق جهانی در مورد آزادی‌های مدنی، وضعیت زنان، آزادی اطلاعات و…، حمایت از اقلیت‌ها و منع تبعیض بر پایه جنسیت، نژاد، زبان و مذهب به دبیر شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل شد.
در ماه می ۱۹۴۶ ترکیب نهائی کمیسیون مرکب از ۱۸ کشور انتخاب شدند.
تهیه اعلامیه جهانی حقوق بشر دو سال به طول انجامید و در جلسه ای در تاریخ ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ مجمع عمومی سازمان ملل متحد در پاریس با ۴۸ رای موافق، ۸ رای ممتنع و بدون رای مخالف به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسید.از روز تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر تا کنون مخالفان و دشمنان حقوق بشر برای تن ندادن به مفاد آن بهانه‌های مختلفی، از حق حاکمیت ملی گرفته تا نسبیت فرهنگی و ارزش های دینی و ملی را مطرح کرده اند. سازمان ملل و نهادهای وابسته به آن، خواستار آن هستند که تمامی دولت‌های عضو ،قوانین کشور خود را با موازین جهانی حقوق بشر تطبیق دهند.” ولتر در چند جمله به سادگی مفهوم حقوق بشر را چنین مطرح می‌کند: «حقوق بشر یعنی آن که جان و مال آدمی آزاد باشد و او بتواند به زبان قلم با دیگران سخن گوید. حقوق بشر یعنی آن که نتوان کسی را بدون حضور یک هیئت منصفه متشکل از افراد مستقل به مجازات محکوم کرد. یعنی آن‌که محکومیت کیفری بر حسب مقررات صورت می‌گیرد. یعنی آن‌که انسان بتواند با آرامش خاطر به هر دین که خود بر می‌گزیند، متدین شود.
در مقدمه و ماده اول این منشور روی حقوق اساسی انسان‌ها، برابری حقوقی زن و مرد، کرامت و ارزش انسانی، پیشبرد و گسترش مفهوم حقوق بشر و آزادی‌های اساسی برای همه بدون توجه به جنسیت، نژاد، زبان و مذهب تأکید شد.
۱- نگاه دو اعلامیه به اصل آزاد بودن انسان:
مادۀ اول :اعلامیۀ جهانی حقوق بشر تمام افراد بشر را آزاد و از لحاظ حیثیت و حقوق برابر دانسته است. در حالی که نخستین مادۀ اعلامیۀ اسلامی حقوق بشر؛ اصل آزاد بودن انسان را در بوتۀ اجمال گذاشته و انسان را فقط در تکلیف و مسؤولیت (در برابر خداوند یا جامعه، روشن نیست) برابر دانسته است. این که هر تبلیغی را که منجر به ایجاد اختلال در ارزشها شود ممنوع دانسته است.
اصل آزاد بودن انسان در اعلامیۀ اسلامی حقوق بشر مطرح می شود و در آن می آید انسان آزاد متولد مي شود و هيچ احدي حق به بردگي کشيدن يا ذليل کردن يا بهره کشيدن او را ندارد، مگر خداي تعالي. اما روشن نیست که خدای تعالی اگر قصد بهره کشی یا بندگی کشاندن انسانی را کرد، این قصد خود را از چه طریقی اجرایی می کند؟ آیا حکومتها هستند که خود را نماینده خداوند روی زمین می دانند؟
این در حالی است که مادۀ ۴ اعلامیۀ جهانی حقوق بشر صراحتاً می گوید: احدی را نمی توان در بندگی نگهداشت (حتی به خواست خدا) و داد و ستد بردگان به هر شکلی که باشد ممنوع است.
۲- نگاه دو اعلامیه به حق حیات و زندگی
ماده سوم: اعلامیۀ جهانی حقوق بشر می گوید: هر کس حق حیات و زندگی، آزادی و امنیت شخصی دارد، در حالی که اعلامیۀ اسلامی حقوق بشر، اگرچه زندگی را موهبتی الهی می شناسد، اما حق زندگی را در سایۀ مجوز شرعی به رسمیت می شناسد، زیرا کشتن افراد بدون مجوز شرعی جایز نیست. اما در عوض بر حرمت جنازه انسان تاکید می کند، به شرط آن که همچون همه موضوع های دیگر مطابقت با احکام شریعت اسلامی داشته باشد.
۳ – نگاه دو اعلامیه به برابری
ماده هفتم :اعلامیۀ جهانی حقوق بشر می گوید:همه در برابر قانون، مساوی هستند و حق دارند بدون تبعیض و از حمایت قانون برخوردار شوند. همه حق دارند در مقابل هر تبعیضی که ناقض اعلامیۀ حاضر باشد و علیه هر تحریکی که برای چنین تبعیضی به عمل آید به طور تساوی از حمایت قانون بهره مند شوند. اما برابری در اعلامیۀ اسلامی حقوق بشرتنها مربوط به تکالیف بشر است، یعنی همه آحاد بشر در مقابل تکلیفی که درقبال خداوند دارند با هم برابرند، بدون این که حرفی از حقوق برابر ایشان در میان باشد. تطبیق اصولی از قانون اساسی ایران با اعلامیه جهانی حقوق بشر در مورد افراد بشر با شأن و حقوق برابر ، اما اعلامیه ی جهانی حقوق بشر مقرر می دارد که : هرکس بدون هیچ گونه تمایز به ویژه از حیث نژاد ، رنگ ، جنس ، زبان ، دین ، نظر سیاسی یا هر نظر دیگرو همچنین منشأ ملی یا اجتماعی ، ثروت ، ولادت ، یا هر وضعیت دیگر ، از تمام حقوق و آزادی های مذکور در اعلامیه حاضر برخوردار است ، به علاوه هیچ تبعیضی نباید اعمال شود که مبتنی بر وضع سیاسی ، قضایی یا بین المللی کشور یا سرزمینی باشد. همه افراد ملّت اعم از زن و مرد یکسا ن در حما یت قا نون قرا ر دا رند و از همه حقوق انسانی ، سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلام برخوردارند.
((اصل برابری در مقابل قانون، در مادۀ نوزدهم :اعلامیۀ اسلامی حقوق بشر چنین بازتاب یافته است که مردم در برابر شرع مساوی هستند.در برابر شرع مساوی هستند یعنی فی المثل اگر یک یهودی یا بهایی یا مسیحی در کشور اسلامی با یکی از اتباع مسلمان اختلافی پیدا کرد، مطابق شرع و بر اساس قانون شرع باید به آن رسیدگی شود. این همان قانونی است که بر اساس آن مجازات یک جرم مشابه، برای صاحبان ادیان متفاوت، مختلف است. مثلا مسلمان برای قتل غیر مسلمان قصاص نمی شود. یا مرد به دلیل قتل زن قصاص نمی شود، و اگر بشود، خانواده مقتول باید نیمی از دیه یا خون بهای زن را به خانواده قاتل بپردازد؛ زیرا بر اساس شرع، ارزش زن نصف ارزش مرد است. یا اگر فردی از یک خاندان غیر مسلمان به اسلام بگرود، شرعاً مالک همه داراییهای خانواده ای می شود که از آن برخاسته و بریده)).
۴– نگاه دو اعلامیه به آزادی انتخاب و تغییر مذهب
ماده هجدهم :اعلامیۀ جهانی حقوق بشر آزادی مذهب و تغییر مذهب را تضمین کرده است. اعلامیۀ جهانی حقوق بشر می گوید: هر کس حق دارد که از آزادی فکر، وجدان و مذهب بهره مند شود .این حق متضمن آزادی تغییر مذهب یا عقیده و ایمان می باشد و نیز شامل تعلیمات مذهبی و اجرای مراسم دینی است. هرکس می تواند از این حقوق به طور عمومی برخوردارباشد.
اما اعلامیۀ اسلامی حقوق بشر نه تنها هیچ گونه تضمینی برای حق آزادی مذهب یا تغییر آن قائل نمی شود، بلکه فقط تغییر دین و مذهب از اسلام به دینی دیگر را منع می کند.و می گوید اسلام دين فطرت است ، و بکار گرفتن هر گونه اکراه نسبت به انسان يا بهره برداري از فقر يا جهل انسان جهت تغيير اين دين به ديني ديگرجايز نمي باشد . به عبارت دیگر درباره تغییر مذهب سکوت شده مگر آن که تغییر از اسلام به دینی دیگر (یا بی دینی) باشد، که جایز شناخته نشده است.
۵ – نگاه دو اعلامیه به تساوی حقوقی زن و مرد
درماده شانزدهم : اعلامیۀ جهانی حقوق بشر، زن و مرد در همه زمینه ها دارای حقوق مساوی هستند. اما در اعلامیۀ اسلامی حقوق بشر اگرچه بر برابری زن و مرد فقط در زمینۀ در حیثیت انسانی اشاره کرده، اما به تصریح می گوید حقوق زن مطابق وظایفی است که دارد ،در حیثیت انسانی زن با مرد برابر است و به همان اندازه که زن وظایفی دارد، از حقوق نیز برخوردار است و دارای شخصیت مدنی و مال مستقل و حق حفظ نام و نسب خویش را دارد. به عبارت دیگر، اگر در اعلامیه حقوق بشر اسلامی، زن از حقوق کمتری برخوردار است، به واسطۀ کمتر بودن وظایف و تکالیف اوست. وبر این امر تاکید می کند که بار نفقۀ خانواده و مسؤولیت نگهداری آن، از وظایف مرد می باشد. این در حالی است که درحال حاضر در بسیاری از جوامع اسلامی، از جمله ایران، در مواردی زنان دوشادوش مردان بار اقتصادی خانواده را، علاوه بر مسؤولیتهای خانگی، بر دوش می کشند و در بسیاری از موارد همه بار نفقه خانواده و مسؤولیت نگهداری آن برعهده زنان است و نان آور بسیاری از خانواده ها زنان هستند.
۶- آزادی عقیده و بیان در دو اعلامیه
درماده نوزدهم : اعلامیۀ جهانی حقوق بشر می گوید: هر کس حق آزادی عقیده و بیان دارد و حق مزبور شامل آن است که از داشتن عقاید خود بیم و اضطرابی نداشته باشد. در حالی که اعلامیۀ اسلامی حقوق بشر، آزادی عقیده و بیان را فقط در چارچوب عدم مغایرت با اصول شرع می داند و هر انسانی حق دارد نظر خود را به هر شکلی که مغایر با اصول شرعی نباشد آزادانه بیان کند وبه کارگیری هر چیزی که منجر به ایجاد اختلال در ارزشها یا متشتت شدن جامعه یا زیان یا متلاشی شدن اعتقاد شود ممنوع است. به عبارت دیگر، آزادی عقیده و بیان بر اساس اعلامیۀ اسلامی حقوق بشر تا حدی قابل تحمل است که با عقیدۀ رسمی ِ دینی ِ دولتی منافاتی نداشته باشد.
و خیلی موارد دیگر…………به قول احمد شاملو “مزد گورکن از آزادی انسان بیشتر است”.
در ادامه آقای ابوالفضل نعیمی،فعال حقوق بشر با موضوع فعال حقوق بشر کیست و بررسی وضعیت فعالین حقوق بشر در ایران به شرح زیر به سخنرانی پرداختند:
حقوق بشر از جمله مسائلی است که حیطه ی آن چنان وسیع است که به سختی می­توان برای آن مرز و محدوده ای تعیین کرد. فعالیت های مدافعان از مبارزه با ختنه ی زنان گرفته تا نقد حاکمان داخلی و جنگ طلبان بین المللی، چنان گسترده است که کمتر فضایی را می توان تصور کرد که به نحوی با حقوق بشر و فعالان این عرصه، بی ­ارتباط باشد. حقوق بشر هیچ مرزی جز انسانیت نمی­ شناسد؛ یعنی حمایت از همه­ ی انسان­ ها در همه جا؛ از فقیرترین کشورها تا پیشرفته­ ترین آن ها، بی ­ثبات ­ترین تا امن ­ترین کشورها، دیکتاتوری­ ترین تا دموکرات ­ترین کشورها در همه ی حالات جنگ و صلح، حقوق بشر لازم الرعایه است و در همه­ ی جوامع بزرگ و کوچک لازم است که فعالان حقوق بشر برای ترویج و حمایت از حقوق بشر برای رسیدن به وضعیتی بهتر و انسانی تر بکوشند.
اما فعالان یا مدافعان حقوق بشر چه کسانی هستند، از چه وضعیت حقوقی برخوردارند و برای برخورداری از آن حقوق، چه استانداردهایی را باید رعایت کنند؟ در این یادداشت کوتاه، سعی بر تبیین این مسائل خواهیم داشت.
چه کسانی می­ توانند مدافع حقوق بشر باشند؟
هیچ تعریف مشخصی وجود ندارد که مدافع حقوق بشر کیست. در یک تعریف کلی می ­توان گفت که اصطلاح فعال حقوق بشر به کسی اشاره دارد که به صورت فردی یا گروهی در جهت ترویج و حمایت از حقوق بشر فعالیت می­ کند. این اصطلاح عام است و در رسانه ها کاربرد بیش تری دارد در حالی که معادل ارجح ­تر و حقوقی ­تر آن “مدافع حقوق بشر (Human rights defender)” است. آن چه اعلامیه ی مدافعان حقوق بشر بدان اشاره می کند، مفهوم وسیعی است و جمعیت کثیری را در بر می گیرد که شامل هر فرد یا گروهی از افراد است که در ترویج حقوق بشر کار می ­کنند؛ از سازمان ­های بین المللی گرفته تا افرادی که در جوامع محلی فعالیت می کنند. مدافع حقوق بشر می تواند از هر جنس و سن و نژاد و مذهبی باشد، از هر گوشه ای از جهان. او نه فقط محدود به کار در قالب NGOها و سازمان های بین دولتی است، بلکه ممکن است که در برخی موارد، کارمند دولتی، کارگزار مدنی یا عضوی از بخش خصوصی باشد. به طور کلی مدافعان حقوق بشر به دو دسته تقسیم می شوند:
۱ – مدافع حقوق بشر حرفه ­ای
مدافعان حرفه ای کسانی هستند که به طور منظم و به صورت تمام وقت یا پاره وقت درگیر فعالیت های حقوق بشری هستند و اغلب در این امر اشتغال دارند. آن ها ممکن است حقوق بگیر باشند و یابه صورت داوطلبانه خدمت کنند. مثل ناظران ملی و بین المللی، مدیران NGOها، گزارشگران سازمان ملل، آمبودزمان(Ombudsman) یا بازرس وکلای حقوق بشری و غیره.
بایستی توجه داشت که آن چه یک نفر را تبدیل به یک مدافع حقوق بشر می­ کند، نه عنوان و لقب شغلی خودش یا سازمانی که برای آن کار می کند، بلکه مهم کاری است که به آن می پردازد. لازم نیست که او حتماً با عنوان فعال یا مدافع حقوق بشر شناخته شود یا سازمان و نهادی که او در آن کار می کند نام حقوق بشر را با خود به یدک بکشد. بسیاری از کارکنان سازمان ملل متحد فعال حقوق بشر به شمار می آیند؛ در حالی که کار آن ها عنوان حقوق بشری ندارد. مثلاً کسانی که در یونسکو یا برنامه ی جهانی برای غذا کار می کنند و هم چنین دیگر کسانی که تحت نام دیگری مشغول فعالیت هستند اما کارشان ماهیتاً حقوق بشری است، بایستی از آن ها با نام فعال حقوق بشر یاد کرد.
بسیاری از مدافعان حرفه ­ای حقوق بشر به صورت مستقیم یا تمام وقت درگیر کارهای حقوق بشری نیستند اما برخی مواقع کارشان به واسطه­ ی حرفه­ ای که مشغول هستند، با حقوق بشر ارتباط پیدا می کند. برای مثال وکیلی که با مسائل حقوق تجاری سر و کار دارد نمی­ تواند به صورت خودکار، فعال حقوق بشر به شمار بیاید مگر این که به واسطه ی حوزه ی کاری، پرونده های حقوق بشری برعهده بگیرد و از قربانیان نقض حقوق بشر در محاکم قضایی دفاع کند. همین طور هم روزنامه نگاران؛ روزنامه نگاران به خودی خود، فعال حقوق بشر نیستند اما بسیاری از روزنامه نگاران به عنوان فعال حقوق بشر شناخته می شوند؛ مثل کسانی که از وقایع نقض حقوق بشر، گزارش تهیه می کنند. هم چنین معلمی که درس حقوق بشر می دهد، به دلیل این که در ترویج حقوق بشر می کوشد، یک فعال حقوق بشر محسوب می شود.
گروهی دیگر از فعالان حقوق بشر هستند که به ظاهر پیشه و حرفه ی آن ها ربطی به حقوق بشر ندارد اما به واقع در ترویج حقوق بشر به طور غیر مستقیم کمک می کنند؛ مانند هنرمندان و نویسندگانی که در آثارشان به نوعی از حقوق زنان و کودکان دفاع می کنند یا آزادی را می ستایند. هنرمندان و نویسندگان بیش ترین تاثیر را بر افکار عمومی جامعه دارند که به نوبه ی خود می توانند در ترویج بیش تر حقوق بشر یاری رسانند.
۲ – مدافع حقوق بشر غیرحرفه ­ای
بسیاری از گروه های انسانی که خارج از شغل یا حرفه­ ی خودشان به ترویج حقوق بشر کمک می کنند، در این دسته قرار می­ گیرند. برای مثال دانشجویی که به یک کمپین مبارزه با اعدام می پیوندد و دیگران را تشویق به همراهی می کند، سیاستمداری که در برابر فساد اداری همه گیر ایستادگی می کند و با این عمل در حمایت و ترویج حکومت داری مطلوب کمک می کند، پزشکان داوطلب، طرفداران حفاظت از محیط زیست یا دیگر کسانی که در اعتراض به اعمال و سیاست های دولتی ناسازگار با حقوق بشر، در خیابان ها تجمع می کنند؛ مدافعان غیر حرفه ای حقوق بشر محسوب می شوند. ممکن است نام برخی از این مدافعان در سطح بین المللی شناخته شده باشد اما، اکثر آن ها به صورت ناشناس باقی می مانند؛ هر چند کاری که انجام می دهند بسی با ارزش تلقی می ­شود.
حقوق مدافعان حقوق بشر
مدافعان حقوق بشر با آن که درگیر دفاع از حقوق انسانی هم نوعان خودشان هستند، خود آن ها در معرض خطرات و تهدیدات نقض شدید حقوق بشر از طرف دولت ­ها و در برخی موارد از طرف تروریست­ ها هستند؛ مثل قضیه ی ملاله یوسف زئی، دختر دانش آموز پاکستانی که به خاطر فعالیت ­های حقوق بشری از جمله حمایت از حق بر آموزش برای دختران در مناطق قبایلی، قربانی عملیات تروریستی طالبان شد. بنابراین، مدافعان حقوق بشر که به صورت فداکارانه، فعالیت حقوق بشری می­ کنند، نیازمند حمایت­ های ویژه، شناسایی و احترام به حقوق بشری و آزادی­ های بنیادین آن ها از طرف دولت­ ها، نهادهای مدنی و سازمان ­های بین المللی هستند.
در سال ۱۹۹۸، مجمع عمومی سازمان ملل متحد در پنجاهمین سالگرد تصویب اعلامیه ی جهانی حقوق بشر، اعلامیه­ ای را تصویب کرد تحت عنوان “اعلامیه ی حقوق و مسئولیت افراد، گروه ها و نهادهای اجتماعی در ترویج و حمایت از حقوق بشر جهانی و آزادی­ های بنیادین” که به طور اختصار، “اعلامیه ی مدافعان حقوق بشر (Declaration on Human Rights Defender)” خوانده می شود و به همین نام مشهور است. این اعلامیه، دستاورد تلاش های جمعی سازمان ­های حقوق بشری به همراه برخی از نمایندگان دولتی است که یک سند مهم و بسیار کاربردی در مجموعه اسناد حقوق بشری سازمان ملل متحد به شمار می ­رود. شاید مهم ترین اهمیت آن این است که اعلامیه، نه فقط دولت ها و مدافعان حقوق بشر، بلکه همه ­ی افراد انسانی را مورد خطاب تعهدات خودش قرار می ­دهد. این اعلامیه به ما می­گوید که همه­ ی ما باید نقشی در دفاع از حقوق بشر داشته باشیم و تاکید دارد که حقوق بشر یک جنبش جهانی است که همه­ ی ما را به نحوی درگیر آن می­ کند؛ اما حقوق خاصی را بر می­ شمارد که اختصاصاً فعالان حرفه ­ای حقوق بشر را مستحق آن می­ داند. هر چند اعلامیه ی مزبور یک سند لازم الاجرا نیست، اما حاوی حقوقی است که ریشه در دیگر اسناد لازم الاجرا مثل میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی دارد. علاوه بر آن، اعلامیه از طریق اجماع در مجمع مورد تصویب قرار گرفته است که، بیانگر اراده ی قوی دولت در الزام به تعهدات آن است.
مهم ترین حقوقی که این اعلامیه برای مدافعان بر می­ شمارد عبارتند از:
– حق بر ترویج و حمایت از حقوق بشر در سطح ملی و بین المللی
– حق بر تشکیل انجمن و سازمان­ های غیر دولتی برای دفاع از موضوعات مختلف حقوق بشری
– حق بر تشکیل اجتماعات و گردهمایی ­های مسالمت ­آمیز
– حق بر کسب و انتشار اطلاعات راجع به مسائل حقوق بشر یا نقض آن
– حق بر انتقاد از قوانین و رویه­ های اجرایی و قضایی دولت و ارائه ی پیشنهادات سازنده جهت اصلاح آن قوانین و سیاست ­ها برای بهبود وضعیت حقوق بشر
– حق برخورداری از حمایت ­های دولتی در تامین امنیت در حین فعالیت ­های حقوق بشری و تضمین آزادی پس از آن
حداقل استانداردهای مورد نیاز مدافعان حقوق بشرهمه ی انسان ها، شایستگی این را دارند که تبدیل به مدافع حقوق بشر شوند اما در کنار حقوقی که برای آن ها در نظر گرفته شده است، مسئولیت هایی هم دارند. بنابراین هر فعال یا مدافع حقوق بشر لازم است که حداقل استانداردهای سه گانه ی زیر را داشته باشند:
۱ –پذیرفتن همه­ ی حقوق بشر: یک مدافع حقوق بشر باید جهان شمولی حقوق بشر را قبول داشته باشد و حقوق بشر را به صورت تفکیک ناپذیر و بنابر اصولی که در اعلامیه ی جهانی حقوق بشر آمده، که شامل تمام مواد سی گانه ی اعلامیه است، به درستی در خود درونی کرده باشد. نمی توان از برخی حقوق دفاع کرد اما برخی دیگر را انکار کرد. برای مثال نمی ­توان از آزادی بیان دفاع کرد اما با تساوی حق زن و مرد مخالفت کرد.
۲ –دفاع از حقوق همه ­ی بشر: از حقوق همه ی انسان ها بدون توجه به نژاد، ملیت، جنسیت، مذهب، قومیت، زبان با هر عقیده ی سیاسی و یا هر منشاء دیگری بایستی دفاع کرد و از همه ی قربانیان نقض حقوق بشر حمایت کرد. ممکن است که مدافع حقوق بشر از حقوق گروهی حمایت کند که خودش متعلق به آن گروه نباشد. برای مثال مردانی که از حقوق زنان دفاع می کنند، کسانی که متعلق به جمعیت اکثریت هستند، از اقلیت دفاع می کنند، انسان های سالمی که از حقوق معلولان دفاع می کنند. یک فعال حقوق بشر خودش را متعلق به همه ی انسان ها می داند و هیچ مرز و محدوده ای بین دفاع از هم نوعان و غیر هم نوعان خودش قائل نیست. در واقع خودی و غیر خودی در فعالیت های حقوق بشری معنایی ندارد حتی ممکن است با عقیده ی کسی که از او حمایت می کند، مخالف باشد. این جمله­ ی مشهور ولتر می تواند چراغ راه هر فعال حقوق بشری باشد: “من با عقیده ی تو مخالفم اما حاضرم که جانم را فدا کنم تا تو هم آزادنه عقیده ات را بیان کنی.?
در ادامه آقای فرهاد نصیری،فعال حقوق بشر،با موضوع جنبش های دانشجویی در ایران به شرح زیر به سخنرانی پرداحتند:
در ابتدا آشنا میشویم باریشه عبارت جنبش و جنبش دانشجویی
جنبش به حرکتی جمعی گویند که داوطلبانه و یا به صورت برنامه ریزی شده روی میدهد و در آن قصد ایجاد تغییر و تحول وجود دارد ، تحولی که میتواند در سطح فکر و اندیشه باشد تا دگرگونی نظام اقتصادی ، سیاسی و اجتماعی.
جنبش دانشجویی بر اساس شرایط حاکم بر جامعه و دانشگاه، ایدءولوژی خاصی را دنبال میکند .
فعالان جنبش دانشجویی از جمله روشنفکران جامعه محسوب میگردند . آنها به تناسب این نقش ، دارای دغدغههای انسانی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی هستند که با توجه به آن به موضع گیری در رابطه با مسائل حساس جامعه خود و جامعه جهانی اقدام میکنند. دانشجویان جنبش دانشجویی هرگز حاضر به ورود در قدرت نیستند و به اصطلاح سیاسی بیرون از سیاست هستند. یعنی در عین حال که خود را موظف به موضعگیری میدانند، ولی از هیچ گروه خاصی جانبداری نمیکنند و حتی به گروههایی که در راستای آرمان آنها عمل میکنند، وابستگی ندارند.
و اکنون میپردازیم به مقوله جنبش دانشجویی در ایران :
جنبش دانشجویی در ایران، به مجموعه فعالیتها و نقش آفرینیهایی گفته میشود که به مدت کمی پس از تأسیس دانشگاه تهران به عنوان اولین دانشگاه در ایران، از اوایل دههٔ بیست آغاز شد و با فراز و فرودهایی همواره ادامه داشته است و حتی در مقاطعی بارزترین نقش را در سرنوشت تاریخی ایران ایفا کردهاست.
پس از انقلاب، انجمنهای اسلامی رهبری جنبش دانشجویی را در اختیار گرفتند. شکل گیری اتحادیه انجمنهای اسلامی دانشجویان و سازمان دانشجویان مسلمان که به پیدایش دفتر تحکیم وحدت انجامید راه را در این راستا صاف کرد.
بجز ایام انقلاب و سالهای نخستین آن بخصوص ۵۸–۱۳۵۶ و بالاخص در برهه تسخیر سفارت آمریکا و انقلاب فرهنگی که جنبش دانشجویی در حالت فوران و آشکارگشتگی قرار داشت میتوان گفت که این موج از جنبش دانشجویی در حالت نهفتگی بودهاست. البته دوره نهفتگی جنبش دانشجویی دراین برهه، یکنواخت نیست، چه اینکه هم سالهای پر جنب و جوش دهه شصت را شاهدیم و هم بی تحرکی و حتی سیاست گریزی سالهای نخست دهه هفتاد را ملاحظه میکنیم.
همراه با انتخابات هفتم ریاست جمهوری و پیروزی اصلاحطلبان برههای جدید در تاریخ جنبش دانشجویی کشور رقم خورد. همگام با دولت اصلاحات، دانشجویان سابق که تجربه چندین سال محدودیت و انزواء را دیده بودند به این جریان پیوستند و همراه با وارد شدن فعالان سابق خط امامی در قدرت، انجمنهای اسلامی در راستای پیشروی این جریان حرکت کردند.
دهه هفتاد را میتوان سالهای تغییر و تحول در فضا و ذائقه روشنفکری بالاخص روشنفکری دینی ایران دانست. در این بازه بود که نئولیبرالیسم در قالب روشنفکری دینی رشد پیدا کرد و به کمک جنبش دانشجویی خصوصاً دفتر تحکیم و حدت ، گسترش مضاعف یافته و جنبش دانشجویی تغییرات وسیع پیدا میکند.
در این موقع است که مباحث کلیدی گفتمان نوین لیبرالی جنبش دانشجویی میشوند: آزادی، دموکراسی، جامعه مدنی، حقوق بشر، حقوق زنان، ، جامعه باز، قانون گرایی، حقوق شهروندی و…
جنبش دانشجویی در این برهه نیز از فضای عمومی طبقه متوسط، روشنفکری در ایران و جنبشهای اجتماعی پیروی میکند.
در موج سوم بر خلاف دو جریان قبل، جنبش دانشجویی را میتوان تاثیرگذارتر و تعیین کننده تر دانست. در این جریان، جنبش دانشجویی نسبت به فضای عمومی جامعه دارای استقلال عمل بیشتر و فعالیت تعیین کننده تر در نتیجه بازی و فضای سیاسی کشور بوده است. اینگونه میتوان توصیف کرد که در این سالها جنبش دانشجویی به عنوان نوک پیکان رقابتها و نزاعهای سیاسی در همه سطوح عمل کرد.
روز 18 تیر سال ۷۸ سالروز یک حرکت پر افتخار مبارزاتی در تاریخ جنبش دانشجویی و ثبت یک جنایت دیگر علیه دانشجویان در پرونده سران جمهوری اسلامی است. حوادث 18 تیر و مبارزات چند روزه متعاقب آن، که تا 23 تیر طول کشید نشانگر ظرفیت مبارزاتی دانشجویان علیه ی ک رژیم استبدادی می باشد. رودیدادهای این شش روز تاریخی با اعتراض دانشجویان به توقیف روزنامه “سلام” و تصویب کلیات طرح اصلاح قانونی انجام گرفت که بر اساس آن، محدویت های بسیار گسترده تری به مطبوعات تحمیل می شد. دادگاه ویژه روحانیت روزنامه اصلاح طلب روزنامه سلام را به خاطر افشاگری و انتشار یک سری نامه که در آن از طرح اصلاح قانون مطبوعات و ارتباط آن با سعید امامی سخن به میان رفته بود را به مدت 5 سال توقیف کرد.
دانشجویان غروب 17 تیر 1378 در کوی دانشگاه در اعتراض به تشدید سانسور در رسانه ها و بستن روزنامه سلام اعتراضات مسالمت آمیزی را آغاز کردند و آنرا به خارج کوی کشاندند. در اینجا تعدادی از مردم به دانشجویان مبارز پیوستند. پلیس قصد متوقف کردن دانشجویان و مردم را نمود و ناتوان ماند.
براساس آخرین اطلاعات موجود سپاه پاسداران که از قبل طرح سرکوب دانشجویان را آماده کرده بودند ، اجازه می دهند تا دانشجویان به خوابگاهایشان در کوی برگردند. نیمه شب نیروهای سپاهی به صورت لباس شخصی به داخل کوی هجوم می برند. آنان با بی رحمی تمام به جان دانشجویان خفته در خوابگاهها می افتند. جانیان مزدور رژیم ، دانشجویان را زخمی و وسایل را خرد کرده و الله اکبر گویان چند نفر را از طبقات بالا به پائین پرت می کنند. در نتیجه این حملات وحشیانه که تا بامداد ادامه یافت حداقل سه نفر به نامهای “عزت الله ابراهیم نژاد، فرشته علیزاده و تامی حامی فر” کشته شدند، تعداد زیادی زخمی و بیش از 300 نفر نیز دستگیر شدند. “سعید زینالی”، یکی از دانشجویان دستگیر شده، ناپدید شده و تاکنون خبری از او در دست نیست. در این ماجرا چشم یک دانشجو بر اثر اصابت گلوله نابینا گردید و دست و پای عده ای شکسته شد.
. ترس سران از آتشی است که در دانشگاه های ایران زیر خاکستر نهفته است و هر آن ، امکان زبانه کشیدن آن می رود. جلوگیری از احیای جنبش دانشجویی می تواند یک آرزوی خام باشد و بس .
در انتها برای جلسه ماه آینده برنامه ریزی شد و جلسه در ساعت 21:30 به پایان رسید.

این نوشته در گزارش ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.